Klawiatura to albo instrument lub kontroler muzyczny, albo komputerowe urządzenie wejściowe. W pierwszym przypadku służy do grania dźwięków, a w drugim do pisania, obsługi programów i sterowania systemem. Znaczenie tego słowa zależy więc od kontekstu oraz celu użytkownika.
Klawiatura muzyczna – instrument czy kontroler?
Klawiatura muzyczna jest zestawem klawiszy służących do wykonywania utworów i sterowania brzmieniem. Może być częścią keyboardu, pianina cyfrowego, syntezatora albo osobnym kontrolerem. W przeciwieństwie do klawiatury komputerowej reaguje nie tylko na wybór klawisza, lecz często także na sposób jego naciśnięcia.
W przypadku klawiatury dynamicznej siła nacisku wpływa na głośność, a w niektórych instrumentach także na charakter brzmienia. Delikatne uderzenie daje cichszy dźwięk, a mocniejsze – bardziej wyrazisty. Taka reakcja pozwala muzykowi budować napięcie, akcentować pojedyncze nuty i grać w sposób zbliżony do gry na instrumencie akustycznym.
Za odczytywanie nacisku odpowiadają czujniki umieszczone pod klawiszami. W pianinach cyfrowych i niektórych innych instrumentach stosuje się także mechanizm ważony lub młoteczkowy. Nie oznacza to jednak, że każda dynamiczna klawiatura ma identyczne właściwości. Lżejsza klawiatura sprawdzi się w keyboardzie lub syntezatorze, natomiast mechanizm młoteczkowy jest częściej wybierany przez osoby uczące się gry na pianinie.
Klawiatura MIDI a instrument muzyczny
Klawiatura MIDI wygląda podobnie do innych klawiatur muzycznych, ale sama zwykle nie generuje dźwięku. Wysyła do komputera, syntezatora lub modułu brzmieniowego informacje o tym, który klawisz został naciśnięty, kiedy to nastąpiło i z jaką siłą.
MIDI jest protokołem komunikacji używanym do sterowania instrumentami elektronicznymi i oprogramowaniem muzycznym. Do działania klawiatury MIDI potrzebne jest więc dodatkowe źródło dźwięku, na przykład komputer z odpowiednim programem albo zewnętrzny moduł. Taki kontroler dobrze sprawdza się przy komponowaniu i pracy z wirtualnymi instrumentami, ale nie jest samodzielnym keyboardem.
Najważniejsze różnice między obiema kategoriami klawiatur można ująć tak:
- Przeznaczenie – klawiatura muzyczna służy do wykonywania i tworzenia muzyki, a komputerowa do wprowadzania tekstu oraz sterowania systemem.
- Sposób działania – klawiatura dynamiczna może reagować na siłę nacisku, natomiast klawiatura komputerowa rejestruje naciśnięcie klawisza jako znak lub polecenie.
- Wyjście sygnału – instrument lub keyboard może wytwarzać dźwięk, a klawiatura MIDI wysyła komunikaty do innego urządzenia.
- Przykład zastosowania – pianino cyfrowe służy do gry, a kontroler MIDI do pracy z programem muzycznym.
Klawiatura komputerowa – do czego służy?
Klawiatura komputerowa jest urządzeniem wejściowym. Za jej pomocą wpisujesz litery, cyfry i znaki specjalne, uruchamiasz skróty klawiaturowe oraz wykonujesz polecenia w systemie i aplikacjach. Może być wbudowana w laptop, podłączona przewodowo przez USB albo działać bezprzewodowo.
O tym, jakie znaki znajdują się pod poszczególnymi klawiszami, decyduje układ klawiatury. Najczęściej spotykany jest układ QWERTY, nazwany od pierwszych sześciu liter w górnym rzędzie literowym. Poszczególne wersje krajowe mogą różnić się położeniem znaków specjalnych, symboli i wybranych liter.
| Układ | Kraj lub region | Charakterystyczne cechy |
|---|---|---|
| QWERTY US | Stany Zjednoczone, często także Polska | Podstawowy układ QWERTY, z amerykańskim rozmieszczeniem znaków specjalnych |
| QWERTY UK | Wielka Brytania | Inne położenie części symboli, między innymi znaków nad cyframi |
| QWERTZ DE | Niemcy | Zamienione miejscami litery Y i Z oraz dodatkowe znaki używane w języku niemieckim |
| AZERTY FR | Francja | Inne rozmieszczenie części liter i znaków, w tym zamiana pozycji A, Q, W i Z względem QWERTY |
Co oznacza „klawiatura spolszczona”?
Określenie klawiatura spolszczona często pojawia się przy laptopach sprowadzanych z Wielkiej Brytanii, Niemiec lub innych krajów. Zwykle oznacza urządzenie, którego układ został dostosowany do polskich znaków za pomocą naklejek na klawiszach. Czasem zmienia się także ustawienia języka klawiatury w systemie, ale sama zmiana oprogramowania nie zmienia fizycznego układu nadruków.
W laptopie z naklejkami polskie oznaczenia mogą być naniesione na oryginalne klawisze. Jest to rozwiązanie użyteczne, lecz jego wygląd i trwałość zależą od jakości naklejek. W przypadku klawiatury podświetlanej mogą one także częściowo zasłaniać światło albo sprawiać, że znaki są słabiej widoczne po włączeniu podświetlenia.
Przed zakupem takiego laptopa sprawdź przede wszystkim:
- czy fizyczny układ klawiszy odpowiada temu, do którego jesteś przyzwyczajony,
- czy polskie oznaczenia są nadrukowane fabrycznie, czy naniesione w formie naklejek,
- czy znaki specjalne działają zgodnie z ustawionym językiem systemu,
- czy naklejki nie zasłaniają podświetlenia i nie odklejają się przy użytkowaniu.
Najprostszy wybór zależy od zastosowania. Do pisania i pracy z komputerem potrzebujesz klawiatury komputerowej, najlepiej z układem, którego oznaczenia odpowiadają ustawieniom systemu. Do nauki gry lub wykonywania muzyki wybierasz instrument z klawiaturą muzyczną. Jeśli chcesz sterować programami muzycznymi, ale nie potrzebujesz samodzielnego źródła dźwięku, wystarczy kontroler MIDI.
W skrócie: klawiatura muzyczna służy do gry i kontroli dźwięku, klawiatura komputerowa do wprowadzania danych, a „spolszczona” klawiatura to najczęściej zagraniczny układ z polskimi oznaczeniami naniesionymi na klawisze.
