Czy pamiętasz, co robiłeś tydzień temu? Jak byłeś ubrany, co zjadłeś na śniadanie, o czym rozmawiałeś? A tego samego dnia piętnaście lat wstecz? A co, gdyby jeden ze znajomych przysiągł, że w tym czasie pomógł ci zabić bliską osobę? Sarah Koenig, amerykańska dziennikarka, spróbowała odpowiedzieć na te pytania. I przy okazji stworzyła najbardziej niezwykły podcast 2014 roku. O ile nie dekady.

19 stycznia 1999 zaginęła Hae Min Lee, 18-letnia licealistka z Baltimore. Jej ciało odnaleziono kilkanaście tygodni później, w parku Leakin. Została uduszona gołymi rękami przez nieznanego sprawcę. Po krótkim śledztwie, o zabójstwo oskarżono byłego chłopaka Hae, Adnana Sayeda. Sąd uznał go winnym i skazał na karę dożywocia plus dodatkowe 30 lat (w amerykańskim sądownictwie takie wyroki są możliwe). Adnan od 15 lat, niezmiennie, twierdzi że jest niewinny.

Dziennikarka Sarah Koenig, związana z "This American LIfe" i podcastem "Serial", daje wykład w marcu 2015.

Dziennikarka Sarah Koenig, związana z „This American LIfe” i „Serial”, daje wykład w marcu 2015.

Mniej więcej tyle wie na temat sprawy Sarah Koenig, gdy na początku 2014 roku pisze do niej Rabia Chaundry, prawniczka reprezentująca obecnie Adnana. Rabia jest absolutnie przekonana o niewinności tego ponadtrzydziestoletniego już mężczyzny. Wybrała właśnie Koenig, ponieważ dziennikarka kilkanaście lat temu zajmowała się sprawą ówczesnej obrończyni Adnana, Cristiny Gutierrez. Sarah napisała artykuł do Baltimore Sun, w którym udowadniała, że Gutierrez miała intencjonalnie przegrywać procesy, by wyłudzić pieniądze na postępowanie w drugiej instancji. Rabia odnalazła ją właśnie dzięki temu tekstowi.

Sarah postanawia przyjrzeć się sprawie, ale zamiast napisać o wynikach swojego dziennikarskiego śledztwa, tworzy podcast o prostym tytule – The Serial.

Nie jest to jej pierwsze spotkanie z taką formą dziennikarską, bo Koenig jest też przy okazji producentką jednego z najbardziej rozpoznawalnych amerykańskich podcastów, This American Life. Dwunastoodcinkowy podcast The Serial błyskawicznie zdobywa uznanie słuchaczy na całym świecie. Sarah otrzymuje nagrody, a jej program notuje ponad 30 mln ściągnięć na całym świecie. Nie wspominając o ogromnych wątkach na forach, Reddicie, a nawet – podcaście o podcaście.

 

adnan_sayed_podcast

Adnan Sayed w wieku licealnym. Czy jego szczery uśmiech sprawia, że wierzymy mu bardziej czy może jest tylko zasłoną dymną dla brutalnego socjopaty?

Na tym kończą się informacje, które z czystym sumieniem można przekazać o podcaście The Serial. Wszystko inne byłoby zdradzaniem tej fascynującej historii, do której Koenig zabrała się z iście dziennikarskim zacięciem.

Już od pierwszego odcinka otrzymujemy tonę informacji, zapierających dech w piersiach faktów, często wzajemnie się wykluczających. Koenig w trakcie 12 odcinków podcastu przeprowadziła ponad 60 rozmów telefonicznych z Adnanem (rozmowy te zostały nagrane i wykorzystane w The Serial – za zgodą skazanego), jego rodziną, znajomymi, świadkami w sprawie, osobami powiązanymi z Hae. Przekopała się przez dziesiątki papierów, odsłuchała godziny nagrań z sali sądowej, przesłuchań świadków, a nawet odtworzyła niektóre elementy dnia Hae i Adnana, by potwierdzić lub obalić zarzuty oskarżyciela.

Tę pracę słychać w The Serial. Dostajemy fragmenty rozmów, nagrania z sali sądowej, z przesłuchań głównego (jedynego!) świadka oskarżenia. W podcaście mówi się wieloma głosami, a Sarah czy Adnan niekoniecznie grają w nim pierwsze skrzypce. Starannie wyreżyserowane odcinki to zresztą jedna z największych zalet The Serial. Gdy piszę „wyreżyserowane” nie mam na myśli przeinaczania faktów, ale bardzo staranny plan kolejnych odcinków, tego, co prowadząca chce przekazać i czego mamy się w danym momencie dowiedzieć. Sarah prowadzi słuchaczy od odcinka do odcinka, dzieląc się kolejnymi faktami zebranymi w ciągu poprzedzającego emisję tygodnia (podcast pojawiał się w sieci raz w tygodniu), co daje wrażenie czynnego uczestniczenia w śledztwie.

Ta świdrująca, uwierająca jak kamień w bucie niepewność – czy Adnan zabił? – jest niemal jak narkotyk.

Osobiście bardzo cieszę się, że na podcast The Serial natknęłam się dopiero po wyemitowaniu wszystkich odcinków. Już po pierwszym byłam totalnie kupiona. Zresztą trudno nie być, bo ta świdrująca, uwierająca jak kamień w bucie niepewność – czy Adnan zabił? – jest niemal jak narkotyk. Sama Sarah niezliczoną ilość razy zmienia zdanie na jego temat, mnie jako słuchaczowi również trudno było opowiedzieć się jednoznacznie po któreś ze stron. To nie jest łatwa sprawa, tak jak nie jest łatwo jednoznacznie odpowiedzieć co się robiło, gdzie było i kogo widziało w zupełnie zwyczajny dzień 15 lat temu.

Kto zabił Hae Min Lee?

Kto zabił Hae Min Lee?

Gdy zaczynałam słuchać The Serial pomyślałam, że oto do kultury popularnej wraca reportaż radiowy – forma piękna, ale mocno już współcześnie zakurzona. Dziś, po dwunastu pełnych napięcia odcinkach, wiem że podcast Sarah Koenig jest czymś innym, świeżym. Bo choć dziennikarka stara się jak najrzetelniej przedstawić historię niezwykłego morderstwa – zarówno technicznie, jak i pod względem odnalezionych faktów – nie stroni od subiektywnych odczuć i ocen. Między nią a Adnanem nawiązuje się pewna szczególna więź, dlatego im dalej w sezon, tym większe miałam poczucie wchodzenia w pewną (nie, nie romantyczną) intymność dwojga ludzi. Takich momentów jest więcej, a szczególnie intensywne to te, w których dziennikarka zastanawia się, czy uwierzyć skazańcowi. Daje to produkcji pewien posmak osobistego dziennika, a nie tylko bezstronnego reportażu. Autor dzieła po części sam staje się dziełem.

Czy Adnan faktycznie zabił? Czy Koenig znajduje dowody za lub przeciw jego winie? Tego będziesz się musiał, drogi czytelniku, dowiedzieć sam z The Serial. Ja mogę tylko gorąco polecić tę niezwykłą historię. Historię, która udowadnia, że życie to nie CSI Miami, gdzie dowody zbrodni zawsze podane są na tacy, gdzie wszystko jest białe i czarne. Jednocześnie, mimo że zabójstwo jest najwyższą zbrodnią, jakiej można się dopuścić, że taka historia może być fascynująca. Nie dlatego, że pociąga nas występek, ale dlatego, że mogło się to przytrafić każdemu z nas.

Sprawdź sam w pierwszym odcinku The Serial:

https://api.soundcloud.com/tracks/170469733

Więcej informacji na temat podcastu (w tym listy, zdjęcia i dodatkowe materiały) znajdziesz na oficjalnej stronie: serialpodcast.org.

Koniecznie daj znać na dole, w komentarzach, czy udało ci się przesłuchać The Serial!